Η άφιξη του αρχιτέκτονα, Φραγκίσκου-Φερδινάνδου Βιτέλλι στην Κέρκυρα, στις 23 Νοεμβρίου 1576, ήταν σημαδιακή για το νησί.
Ανέλαβε ο ίδιος προσωπικά τη διεύθυνση των εργασιών και σε διάστημα δύο χρόνων είχε ετοιμάσει όλα τα σχέδια, τη μακέτα των οχυρώσεων και ξεκινούσε τα βασικά έργα.
Όλα αυτά όμως απαίτησαν και κόστισαν πολλές θυσίες. Εκτός από την οικονομική συνεισφορά των Κερκυραίων χρειάστηκε να γκρεμιστούν 2500 περίπου σπίτια και εκκλησίες στην περιοχή του Σαρόκκο. Ήταν τότε που μεταφέρθηκε και το ΣΚΗΝΩΜΑ του ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ και της ΑΓΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΑ στην Εκκλησία του Ταξιάρχη Μιχαήλ στα 1575
Ο Βιτέλλι τροποποιώντας τα προϋπάρχοντα σχέδια, οχύρωσε το λόφο του Αγίου Μάρκου στο Β.Δ. άκρο του οικισμού μ?ένα ακόμη φρούριο, το οποίο θα προστάτευε τα περίχωρα, την πλευρά του προϋπάρχοντος φρουρίου και το λιμάνι της πόλης.
Το Φρούριο αυτό , για διάκριση από το Παλαιό, ονομάστηκε ΝΕΟ ΦΡΟΥΡΙΟ. Ήταν μικρότερο από το Παλαιό και εκτεινόταν σε δύο επίπεδα.
Ψηλά βρίσκεται ο επιπρομαχώνας του Καλόγερου και αμέσως πριν από αυτόν τα οχυρώματα της Κορακοφωλιάς. Ενδιάμεσα στο Ν.Α. άκρο, βρίσκεται το μικρό οχυρό της Καμπάνας, που έλεγχε την άνοδο προς την άνω περιτείχιση. Το χαμηλότερο επίπεδο προστάτευε το λιμάνι, επειδή τότε δεν υπήρχε ο παραθαλάσσιος δρόμος. Στ?ανατολικά υπάρχει ένας μικρός προμαχώνας, από τον οποίο ξεκινούν οι συνδετικές κορτίνες με τα τείχη της πόλης και με το οχυρό, το λεγόμενο PUNTA PERPETUA, που δεν υπάρχει πια.
Στο ψηλότερο επίπεδο προς την εξοχή βρίσκονται οι προμαχώνες των «Εφτά Ανέμων» με τη μεταξύ τους κορτίνα. Χαμηλότερα το κερατοειδές οχύρωμα του Σκάρπωνα και μετά η άνυδρη τάφρος, που περιέτρεχε τα τείχη.. Ο Σκάρπωνας που δεν είχε προβλεφτεί από το Βιτέλλι και τελείωσε στα 1587, ανήκε στα εξωτερικά έργα των οχυρώσεων και ενίσχυε την άμυνα προς την εξοχή, περιβάλλοντας τους δύο προμαχώνες του δευτέρου επιπέδου.
Εδώ δόθηκαν οι σκληρότερες μάχες κατά τη διάρκεια της πολιορκίας από τους Οθωμανούς στα 1716.
Ανάμεσα στο Σκάρπωνα και στον προμαχώνα Σαραντάρη ? είναι ο προμαχώνας που υψώνεται στη Λαϊκή Αγορά ? βρισκόταν η PORTA STOPPA AL TENEDO, στην οποία κατέληγε η γνωστή μίνα της Λαϊκής
Από εδώ επικοινωνούσε σε ώρα ανάγκης ο Διοικητής του Νέου Φρουρίου με τα έξω οχυρώματα. Άλλη είσοδος προς τον προμαχώνα Σαραντάρη και το Νέο Φρούριο είναι από τη σημερινή οδό Σχουλεμβούργου. Πολλές μικρές έξοδοι από τα οχυρά του ΝΕΟΥ ΦΡΟΥΡΙΟΥ υπήρχαν κατά μήκος της άνυδρης τάφρου και σήμερα είναι χτισμένες.
Τρεις δεξαμενές με συνολική χωρητικότητα 1075κ.μ. κάλυπταν τις ανάγκες του ΝΕΟΥ ΦΡΟΥΡΙΟΥ σε νερό.
Προσπερνώντας την Καθολική Εκκλησία της Υπεραγίας Θεοτόκου της Τενέδου προς το λιμάνι, αντικρίζουμε τη νότια είσοδο του ΝΕΟΥ ΦΡΟΥΡΙΟΥ, που οδηγούσε στην πόλη.
Αμέσως μετά τον ημιπρομαχώνα της κάτω περιτείχισης και μπροστά στο λιμάνι ανοίγεται η PORTA OTTURATA, που επικοινωνεί μέσω ενός κλιμακωτού διαδρόμου με το εσωτερικό της νότιας πύλης. Φαίνεται ότι είχε σχεδιαστεί για να είναι η κύρια είσοδος του ΝΕΟΥ ΦΡΟΥΡΙΟΥ.
Κατά το RUSCONI η χρονολογία κατασκευής της δεν απέχει πολύ από το 1577, οπότε χτίστηκε και ο παρακείμενος ημιπρομαχώνας. Ανάμεσα στον ημιπρομαχώνα αυτό και το κτίριο, που σήμερα στεγάζει την Αγροτική Τραπέζα, οι Αγγλοι κατασκεύασαν την «πύλη της μπαρούτης», που κατεδαφίστηκε από τους Ιταλούς στη διάρκεια του β? Παγκόσμιου Πολέμου.
Η βασική μορφή του ΝΕΟΥ ΦΡΟΥΡΙΟΥ έμεινε η ίδια μέχρι τα χρόνια των Αγγλων, οπότε σύμφωνα με τις εξελίξεις της οχυρωματικής τέχνης αναμορφώθηκαν σε μεγάλο βαθμό οι αμυντικές του διατάξεις. Τότε κατασκευάστηκαν νέοι προμαχώνες, οχυρώματα, κανονιοστοιχίες, στρατώνες (όπως ο τεράστιος στρατώνας της κορυφής με τον τρούλο), αποθήκες τροφίμων, ιματισμού και πολεμοφοδίων.
Με την πτώση της Κρήτης στα 1669 η Κέρκυρα παρέμεινε το τελευταίο οχυρό της Γαληνοτάτης στην Ανατολή. Ετσι επιβληθήκε η ενίσχυση των οχυρώσεων της εκ νέου. Τα νέα σχέδια συντάχτηκαν από το μηχανικό FILIPPO VERNEDA και η εκτέλεσή τους κράτησε 20 περίπου χρόνια, ως το 1682.
Ανάμεσα στα έργα των υπολοίπων οχυρώσεων ήταν και το κερατοειδές οχύρωμα του Σκάρπωνα, το οποίο ήδη και αναφέρθηκε.
Μπροστά από αυτά τα έργα βρίσκονταν η περιτάφρια οδός, τα ορμητήρια, ο εμπρόσθιος ψευδότοιχος και ο ψευδότοιχος (falsa – braga), που ξεκινούσε από τον προμαχώνα Σαραντάρη (στο σημείο που σήμερα τελειώνει η «Λαϊκή», όπου σώζεται τμήμα του) και κατέληγε στον προμαχώνα Valier.
Κευθμοί (caponiere) εξασφάλιζαν τις πύλες συγκοινωνίας, ενώ κυφώματα και γραμμές βυτίων τις προέχουσες. Ταυτόχρονα όλο το έδαφος μπροστά από το μέτωπο των εξωτερικών έργων υπονομευμένο.
Η στενή λωρίδα εδάφους στην παραλία του ΝΕΟΥ ΦΡΟΥΡΙΟΥ (Κορακοφωλιά) φυλαγόταν με γραμμή βυτίων και ασθενές έργο ψαλίδας.
Πυκνότατο δίκτυο από μίνες και κοντραμίνες εξασφάλιζε την επικοινωνία μεταξύ των εξωτερικών έργων και βοηθούσε αποτελεσματικά την αντιμετώπιση των εχθρικών υπονόμων, που θ?απειλούσαν τα τείχη σε περίπτωση πολιορκίας.
Το ΝΕΟ αυτό ΦΡΟΥΡΙΟ ή το ΦΡΟΥΡΙΟ του ΑΓΙΟΥ ΜΑΡΚΟΥ, που μ?έμβλημά του το φτερωτό λιοντάρι, κοσμεί τις πύλες και τις οχυρωματικές πλευρές, αποτελεί αριστούργημα οχυρωματικής τέχνης, ικανότητας και επιδεξιότητας των «κατακτητών» βενετσιάνων των 400 χρόνων παραμονής στα Ιόνια Νησιά.
Ήταν ένα από τα πολλά οχυρωματικά έργα, που πρόβαλε ισχυρή αντίσταση στον τούρκο κατακτητή, που ονειρευόταν μια μέρα να πατήσει κυριαρχικά το πόδι του σε τούτο το άγιο νησί, κάνοντας δικό του και τον τελευταίο προμαχώνα της Χριστιανικής Δύσης.
Αξίζει λοιπόν κάθε μνείας, γιατί η παρουσία και μόνο αυτών των οχυρώσεων, αυτών των φρουρίων, μας κάνουν να νιώθουμε δέος, σεβασμό, αλλά και χρέος απέναντι στην κληρονομιά τούτη εδώ, γιαυτό κρίναμε σκόπιμο ν?ανατρέξουμε για λίγο κάποιους αιώνες πίσω και νάρθουμε γύρω στα 1700.
Στο ΝΕΟ ΦΡΟΥΡΙΟ οι Αγγλοι φρόντισαν να κτιστουν στρατώνες, όπου αργότερα στεγάστηκε η πρώτη Σχολή Αστυνομίας Πόλεων και σήμερα η Ναυτική Διοίκηση, τοποθέτησαν 354 κανόνια σε όλα τα φρούρια, ενώ στ?αλλα νησιά, στην Ιθάκη 3, στην Κεφαλληνία 15, στη Ζάκυνθο 30 και στη Λευκάδα 32.
Όμως όλα αυτά τα επιπλέον κατασκευαστικά έργα δεν κατάφεραν ποτέ να σιγήσουν τον έντονο πόθο και τη φωνή για λευτεριά και εθνική αποκατάσταση της επτανησιώτικης ψυχής. Το 1864, σήμανε η ώρα της πολυπόθητης Ενωσης και την αγγλική σημαία την αντικαθιστά για πάντα το σύμβολο το αιώνιο της Λευτεριάς, η Ελληνική Σημαία. Στα Φρούρια έγινε και η επίσημη παραλαβή των Ιονίων Νήσων από την Ελληνική Κυβέρνηση.